Dokümantasyon
Ürünü öğrenmeden satamazsınız — öğrenme yolunu açık bırakıyoruz
Bu pazarda entegratör hangi ürünü öğrenebiliyorsa onu satıyor. Aşağıda sıfırdan ilk raporu alana kadarki yol, gerçek sistem gereksinimleri ve sahada en sık takılınan yerlerin tanı adımları var. Video serisi hazırlanıyor; bugün elimizde yazılı belge var ve ne olduğunu olduğu gibi yazıyoruz.
Başlangıç yolu: kurulumdan ilk rapora
Altı adım. Donanımınız yoksa üçüncü adıma kadar Simulation sürücüsüyle ilerleyebilir, PLC geldiğinde yalnız bağlantı tipini değiştirirsiniz — tag, ekran ve alarm tanımları aynen kalır.
1. Kurulum
Windows Server üzerinde IIS, PostgreSQL ve Redis uyumlu bir önbellek ayağa kalkar; saha okumasını yapan SCADA Runtime ayrı bir Windows servisi olarak kurulur. Derlemeyi sunucuda yapmak zorunda değilsiniz — kendi makinenizde derleyip yalnız çıktıyı yüklemek daha temiz olan yoldur.
2. İlk bağlantı
Bağlantı kaydı protokol, taşıma katmanı (TCP/seri) ve poll periyodundan ibarettir; protokole özel alanlar (birim numarası, rack/slot, sunucu adresi) forma protokol şemasından gelir. Sahada cihaz yokken Simulation protokolünü seçin: gerçek bir bağlantı gibi davranır, değer üretir ve ilerlemenizi bloke etmez.
3. İlk tag
Tag bir adres, bir veri tipi ve bir register bölgesidir. Mühendislik dönüşümünü Scale ve Offset ile burada verirsiniz (y = Scale·x + Offset), birimi yazarsınız ve gürültülü analog girişler için ölü bant tanımlarsınız. Ekranlar ve alarmlar ham registerı değil, bu dönüştürülmüş değeri görür.
4. İlk ekran
HMI editörü tarayıcı içinde çalışır; ayrı bir masaüstü tasarımcı kurulumu yoktur. Bileşeni sürükler, tag'e bağlar, eşik renklerini verirsiniz. Ekran kaydedildiğinde revizyon olarak saklanır — yanlış bir düzenlemeden geri dönmek için yedek aramanız gerekmez.
5. İlk alarm
Alarm bir tag'e bağlanır: koşul, önem derecesi, öncelik grubu, gecikme ve histerezis. Gecikme kısa sivri değerlerin alarm üretmesini, histerezis de eşik etrafında salınan değerin alarmı sürekli açıp kapatmasını engeller. İkisini boş bırakmak, sahada en sık görülen alarm seli sebebidir.
6. İlk rapor
Rapor, historian'a yazılan trend geçmişinden üretilir ve zamanlanmış olarak e-posta ile gönderilebilir. Ön koşul üçüncü adımda verilir: tag'in geçmiş kaydı açık olmalı ve kayıt aralığı raporun çözünürlüğüne uygun olmalıdır. Kapalı geçmiş kaydıyla rapor boş çıkar.
Kurulum gereksinimleri
Üretim kurulumu Windows Server + Plesk üzerinde IIS ile yapılır. Aşağıdakiler kurulum rehberimizin ön gereksinim listesidir; kısaltılmış değil, olduğu gibi.
| Bileşen | Sürüm | Zorunlu mu | Not |
|---|---|---|---|
| İşletim sistemi | Windows Server 2019 / 2022 | Evet | Plesk kurulu ortam varsayılır; Plesk domain, SSL ve IIS'i yönetir. |
| .NET Hosting Bundle | 8.0.x | Evet | IIS'in ASP.NET Core uygulamasını çalıştırması için şart. Eksikse HTTP 500.19 / 500.31 alırsınız. |
| PostgreSQL | 16 | Evet | Windows kurulumu, yalnız localhost dinler (5432). |
| Redis uyumlu sunucu | Memurai veya WSL2 | Evet | Yalnız localhost (6379). Windows üzerinde resmî Redis paketi olmadığı için Memurai kullanılır. |
| Node.js | 20 LTS | Hayır | Yalnız derleme için. Derlemeyi kendi makinenizde yapıp sunucuya çıktı yüklerseniz gerekmez. |
| Tarayıcı | Güncel masaüstü ve mobil sürümler | Evet | Derleme hedefi hâlen desteklenen ve %0,2 üzeri paya sahip tarayıcılardır. Belirli bir asgari sürüm listesi ölçülmedi. |
| SCADA Runtime | Windows servisi | Evet | Saha okumasını bu süreç yapar. API ayakta olsa bile bu servis durmuşsa tag değerleri gelmez. |
Docker ile kurulum mümkündür ama imajlar Linux tabanlıdır; Windows Server üzerinde Plesk container'ları yönetmez. Windows'ta doğal IIS kurulumu bir taviz değil, önerilen yoldur.
Konfigürasyonun tamamı tek JSON dosyası
Bella SCADA'nın çekirdek yapılandırması metindir. Tek bir uçtan (GET /api/scada/config/export) bağlantılar, cihazlar, tag grupları, tag'ler, ekranlar, semboller, alarmlar ve reçeteler tek bir JSON paketi olarak iner. Aynı paket POST /api/scada/config/import ile geri yüklenir.
İçe aktarım Id'ye göre upsert çalışır: pakette var olan kayıt güncellenir, olmayan eklenir. Guid'ler korunduğu için tag–alarm, ekran–sembol ilişkileri bozulmaz. Bu, geliştirme ortamında kurduğunuz bir hattı üretime taşımanın en kısa yoludur.
Pakete çalışma zamanı verisi girmez: alarm olayları, trend geçmişi, vardiya kayıtları ve elektronik imzalar dışa aktarılmaz. Bu bilinçli bir sınırdır — konfigürasyon taşınabilir olmalı, denetim kaydı taşınabilir olmamalıdır. Veritabanı yedeği bunun yerini tutmaz ve tutmamalıdır; yedekleme için ayrı bir tatbikat talimatımız var.
Pratik sonucu şudur: konfigürasyon dosyası sürüm kontrolüne konabilir, iki ortam arasında metin olarak karşılaştırılabilir ve bir kurulum aynı hattı ikinci bir tesise dakikalar içinde kopyalayabilir. Görsel fark alma ve seçmeli taşıma arayüzü henüz yok; bugün akış dosya indirme ve yükleme üzerinden yürüyor.
Bugün elinizde ne var
Bunlar var olan, yazılmış belgelerdir. Henüz halka açık bir portalda yayımlanmıyorlar; kurulumla birlikte veya talep üzerine teslim ediliyorlar. Yakında yayımlanacak belge listesi vermiyoruz, çünkü yazılmamış belgeye ad koymak da bir tür sahte bağlantıdır.
| Belge | Ne anlatır | Kime lazım |
|---|---|---|
| Windows Server + Plesk kurulum rehberi | Uçtan uca üretim kurulumu: mimari, ön gereksinimler, IIS uygulama havuzu, SSL, servis kaydı, veritabanı ve derleme akışı. | Kurulumu yapan sistem yöneticisi |
| Kurulum kaydı — demo.bellascada.com | Gerçek bir sunucuda yapılmış kurulumun adım adım kaydı: hangi karar neden verildi, nerede ne takıldı. Rehberin sahadaki karşılığı. | İlk kurulumunu yapan entegratör |
| IEC 62443-4-2 uyum haritası | Güvenlik mimarisi, bileşen gereksinimleri karşılama tablosu, açık boşluklar ve kalan risk beyanı. Kapatılan bir denetim bulgusu da içinde. | Kamu ve kritik altyapı ihalesine giren |
| Yayın bütünlüğü doğrulama | İndirilen paketin özetlerinin ve imzasının nasıl doğrulanacağı, SBOM ile bileşen envanteri kontrolü. | Tedarik zinciri güvenliği soran alıcı |
| Yedekleme ve geri yükleme tatbikatı | Yedeğin alınması değil, geri yüklenebildiğinin kanıtlanması: geçici veritabanına geri yükleme, sayı karşılaştırması ve veritabanı dışındaki varlıklar. | İşletmeyi devralan bakım ekibi |
Belgeler Türkçe yazılmıştır. İngilizce sürümleri henüz yoktur; talep eden projelerde çeviri sağlıyoruz ama hazır raftan değil.
Sık karşılaşılan sorunlar ve tanı adımları
Bağlantı kurulmuyor — durum sürekli Disconnected veya Error
Sırayla bakın. Bir: SCADA Runtime Windows servisi çalışıyor mu? Saha okumasını API değil bu süreç yapar; API ayakta olsa bile servis durmuşsa hiçbir bağlantı kurulmaz. İki: bağlantı kaydı etkin mi — devre dışı bağlantı hiç denenmez ve sessizce Disconnected görünür. Üç: durum Disconnected mı yoksa Error mu? Disconnected genellikle ağ/erişim (yanlış IP, kapalı port, güvenlik duvarı), Error ise protokol seviyesinde ret demektir (yanlış birim numarası, rack/slot, kimlik doğrulama). Dört: aynı ayarlarla ikinci bir bağlantıyı Simulation protokolüyle kurun. Simulation çalışıp diğeri çalışmıyorsa sorun sizde değil, ağ ile cihaz arasındadır.
Bağlantı Connected ama tag değeri gelmiyor
Bağlantı kurulmuş olması adresin doğru olduğunu göstermez. Bir: tag tipine bakın — Calculated ve Scheduler tipindeki tag'ler sahadan hiç okunmaz; Calculated ifadesi hatalıysa değer boş kalır. İki: adres ile register bölgesi uyumlu mu? Coil adresini holding register bölgesinden okumak hata vermez, yalnız anlamsız veri döndürür. Üç: veri tipi cihazın yerleşimiyle eşleşiyor mu — 32 bitlik değerlerde kelime sırası en sık yapılan hatadır ve tipik belirtisi "sayı çok büyük veya çok küçük" olmasıdır. Dört: ölü bant. Ölü bandı gerçek değişim aralığından büyük verdiyseniz değer okunur ama yayınlanmaz; ekranda ilk değer takılı kalır. Şüpheleniyorsanız ölü bandı sıfırlayıp tekrar deneyin.
Değer eşiği geçiyor ama alarm tetiklenmiyor
Bir: alarm etkin mi. İki: eşik mühendislik değeri üzerinden karşılaştırılır, ham register üzerinden değil. Scale/Offset tanımladıysanız eşiği de aynı birimde yazmalısınız — ham değere göre yazılmış eşik, tanısı en zor alarm sorunudur. Üç: açılma gecikmesi. Değer eşiği geçiyor ama gecikme süresinden kısa süre kalıyorsa alarm hiç doğmaz; canlı izlemede değerin eşik üstünde kaç saniye kaldığına bakın. Dört: histerezis. Alarm kapanma eşiğini açılma eşiğinden ayırır; büyük verilmiş bir histerezis, alarmın açıldığını görmenizi değil kapandığını görmenizi geciktirir — belirti "alarm gitmiyor" şeklinde ortaya çıkar.
Trend ekranı boş — canlı değer geliyor ama geçmiş yok
Canlı izleme ile historian ayrı yollardır; biri çalışırken diğeri kapalı olabilir. Bir: tag'in geçmiş kaydı açık mı. Kritik uyarı: bu alanı ekleyen sürüm yükseltmesinden sonra mevcut tag'lerde geçmiş kaydı sessizce kapanmış olabilir; yükseltme sonrası ilk kontrol edilecek yer burasıdır. İki: kayıt aralığı. Kayıt aralığı poll periyodundan bağımsızdır — saha bir saniyede bir okunurken kayıt altmış saniyede bir tutuluyor olabilir. Kısa bir zaman aralığına baktığınızda tabloda hiç nokta olmayabilir. Üç: sorgu aralığı ve sunucu saati. Dört: TimescaleDB sıkıştırması varsayılan kapalı gelir; kapalı olması veri kaybettirmez, yalnız uzun aralıklı sorguları yavaşlatır.
Ekran açılıyor ama değerler donuk kalıyor
Bu neredeyse her zaman canlı yayın kanalıdır, veri kaynağı değil. Ekran ilk açılışta değerleri REST üzerinden alır, sonrasında güncellemeler WebSocket ile gelir. Sayfayı yenilediğinizde değer bir kez güncellenip yine donuyorsa kanal kurulamıyor demektir. Ters proxy veya güvenlik duvarı WebSocket yükseltmesini engelliyor olabilir; tarayıcı konsolunda bağlantı hatası görünür. Operatör arayüzü ile API farklı alan adlarındaysa aynı kök alan adı altında olduklarından emin olun.
Kurulum sonrası hiçbir şey görünmüyor, panel boş
Yeni kurulumda konfigürasyon boştur; bu bir hata değildir. İki yol var: yukarıdaki başlangıç yolunu izleyip ilk bağlantıyı elle kurmak, ya da elinizde bir konfigürasyon paketi varsa onu içe aktarmak. Demo kurulumumuzda bir un fabrikası yapılandırması hazırdır ve aynı JSON aktarım ucundan yüklenir.
Entegratör programı
Bu sayfanın var olma sebebi açık: bir SCADA ürününün pazar payını, o ürünü öğrenmiş mühendis sayısı belirler. Rakiplerimizden birinin en büyük avantajı fiyatı veya mimarisi değil, ücretsiz ve herkese açık eğitim programıdır. Aynı yoldan gitmeyi planlıyoruz ve nerede olduğumuzu saklamadan söylüyoruz: yolun başındayız.
Bugün sunabildiğimiz somut şey şudur — projeye giren entegratör ekibiyle birlikte ilk kurulumu biz yapıyoruz, ekranları birlikte kuruyoruz ve devreye alma boyunca doğrudan mühendisle konuşuyorsunuz. Çağrı merkezi katmanı yok. Karşılığında istediğimiz şey, takıldığınız yeri bize yazmanız: bu sayfadaki tanı adımlarının çoğu böyle ortaya çıktı.
İlk referans projelerinde ticari koşullar farklıdır; ayrıntısı fiyatlandırma sayfasında yazılıdır. Hangi protokolün hangi doğrulama durumunda olduğunu görmek isterseniz protokoller sayfasına bakın — orada da tahmin değil, ölçülen durum yazılıdır.
Kendi tesisinizde görün
Donanım kurmadan, lisans beklemeden çalışan bir demo ortamı açıyoruz. Sahanızdaki protokolü söyleyin, o protokolle bağlanan bir örnek hazırlayalım.