Çözümler · Enerji ve üretim
Denetlenebilir olması gereken enerji SCADA'sı
Enerji tarafında soru "izliyor musunuz" değil, "kimin ne zaman ne yaptığını kanıtlayabiliyor musunuz" oluyor. Bella SCADA hash zincirli denetim kaydı, izin kataloğu ve IEC 62443-4-2 uyum haritasıyla gelir.
Enerjide teknik toplantı güvenlikle başlıyor
Trafo merkezi, dağıtım ve üretim tarafında ilk toplantı çoğu zaman protokolle değil mevzuatla açılıyor. EPDK'nın enerji kontrol sistemleri (EKS) bilişim güvenliği düzenlemesi lisans sahiplerine uyum yükümlülüğü getirdi; şartnameye erişim denetimi, kayıt bütünlüğü ve bölge/kanal ayrımı maddeleri giriyor.
İkinci soru yedekliliktir: SCADA sunucusu düştüğünde ne oluyor. Üçüncüsü kanıttır: kesici açma komutunu kim verdi, hangi saatte, hangi yetkiyle.
Bella SCADA bu üç soruya mimariyle cevap veriyor. Saha tarafını web yüzeyinden ayrı bir süreç (ScadaRuntime) yürütüyor; denetim kaydı hash zinciriyle tutuluyor ve sonradan değiştirilen bir kayıt zinciri kırıyor; yazma işlemleri için tag veya işlem bazında elektronik imza zorunluluğu tanımlanabiliyor — politika tanımlıysa imzasız yazma isteği reddediliyor.
Detaylı uyum tablosu ve kapatılmamış boşlukların açık listesi güvenlik ve uyum sayfasındadır. Kod imzalama sertifikası gibi hâlâ açık olan maddeleri orada saklamadan yazıyoruz.
Tipik mimari
Saha katmanı ile kullanıcı katmanı ayrı süreçlerdir; aralarındaki tek yol denetlenen bir kanaldır.
1 · Saha
Koruma röleleri ve IED'ler IEC 61850 (MMS) ile, telekontrol RTU'ları IEC 60870-5-104 ile, yardımcı sistemler ve enerji analizörleri Modbus TCP ile okunur.
2 · Runtime katmanı
Tarama, alarm değerlendirme ve tamponlama ayrı bir süreçte çalışır. Bu ayrım IEC 62443'ün bölge/kanal modeline karşılık gelir: web arayüzü çökse de saha döngüsü durmaz.
3 · Kayıt ve kanıt
Hash zincirli denetim kaydı, izin kataloğu, 2FA, oturum kilidi, API anahtarı özet saklama. Yazma işlemlerinde imza politikası tanımlıysa istek imza kimliği olmadan reddedilir (HTTP 428).
4 · Çıktı
Tek hat şeması yerine ekran editöründe kurulan kumanda ekranları, alarm geçmişi, yük ve gerilim trendi, zamanlanmış rapor e-postası, dış sistemler için REST API anahtarı.
Bu dikeyde kullanılan protokoller
Enerji tarafında yön kolonu kritiktir: bir protokolün okuması varken yazması olmayabilir. Aşağıdaki tabloyu olduğu gibi şartname karşılaştırmasına koyabilirsiniz.
| Protokol | Tipik cihaz | Yön | Saha doğrulaması |
|---|---|---|---|
| IEC 61850 (MMS) | Koruma röleleri ve IED'ler | Yalnız okuma — yazma uygulanmadı | Yapılmadı |
| IEC 60870-5-104 | Telekontrol RTU, dağıtım sahası | Okuma + yazma (tek/çift komut, set-point) | Yapılmadı |
| Modbus TCP | Enerji analizörü, jeneratör kontrolü, yardımcı sistemler | Okuma + yazma | Yapılmadı |
| OPC UA (istemci) | Üçüncü parti OPC UA sunucuları | Okuma + yazma | Yapılmadı |
IEC 61850 sürücüsü bugün kumanda gönderemez; yazma isteği hata döndürür. Röle kumandası şartnamede zorunluysa bunu baştan söylüyoruz — yazma desteği yol haritasındadır. Sürücüler derleme ve simülasyon testleriyle doğrulandı; hiçbiri henüz gerçek bir saha cihazı karşısında test edilmedi. Bunu teklif aşamasında söylüyoruz: pilot kurulumun ilk işi sizin sahanızdaki cihazla bağlantı testidir. Güncel matris protokoller sayfasındadır.
Kutudan çıkan ekranlar
Kumanda ekranı
Editörde kurulan proses/tek hat görünümü. Ekran bazlı erişim yetkisi vardır: izleme yetkisi olan kullanıcı kumanda ekranını göremez.
Alarm ve olay
Öncelikli aktif alarm listesi, kabul ve rafa kaldırma, alarm geçmişi ve ISA-18.2 göstergeleri: sel tespiti, çınlayan alarm bastırma, kötü aktör sıralaması.
Denetim kaydı ve imza defteri
Kim, ne zaman, hangi değeri yazdı. Elektronik imza kayıtları ayrı bir defterde tutulur ve imza gerektiren işlemler bu kayda referans verir.
Trend ve rapor
Tarihsel grafik; alarm geçmişi ve trend raporu Excel/PDF olarak zamanlanmış e-postayla gönderilir. Serbest rapor tasarımcısı yoktur.
Önerilen paket
Kritik Tesis — Tesis paketinin tamamı üzerine hot-standby yedeklilik, OPC UA sunucusu, UNS / Sparkplug B yayını, elektronik imza politikası, IEC 62443 uyum dosyası ve öncelikli SLA. Fiyat bandı fiyatlandırma sayfasındadır.
Yedeklilik gerekmeyen üretim tesisi kurulumlarında Tesis paketi yeterlidir; imza politikası ve denetim kaydı Tesis paketinde de çalışır.
Kamu ve kritik altyapı projelerinde kaynak kod emaneti (escrow) ayrıca düzenlenebilir.
Sık sorulanlar
IEC 61850 ile kesici açma komutu gönderebilir misiniz?
Hayır. IEC 61850 sürücüsü bugün yalnız okuma yapıyor; yazma isteği hata döndürür. Kumanda gerekiyorsa ya IEC 60870-5-104 tarafından ya da yazma desteğinin geliştirilmesiyle çözülür. Bunu ilk toplantıda söylüyoruz çünkü şartnamede zorunluysa proje kapsamını değiştirir.
IEC 62443 sertifikanız var mı?
Sertifika yok; elimizde olan IEC 62443-4-2 SL-2 hedefine göre hazırlanmış bir uyum haritası ve kanıt tablosudur. Açık boşluklar da aynı belgede yazılıdır — örneğin kod imzalama sertifikası henüz alınmadı. Sertifikasyon iddiası yerine kanıt tablosu sunuyoruz.
Sunucu düşerse üretim izleme durur mu?
Hot-standby yedeklilik açıldığında ikinci düğüm liderliği devralır; lider seçimi Redis üzerinde atomik kira ile yapılır. Dürüst uyarı: bu senaryo iki fiziksel düğümle sahada henüz çalıştırılmadı, dolayısıyla ölçülmüş bir devralma süresi taahhüt etmiyoruz. Pilot kapsamında birlikte ölçmeyi öneriyoruz.
Operatörün yaptığı değişikliği denetimde nasıl kanıtlarız?
Denetim kaydı hash zinciri ile tutulur: her kayıt bir öncekinin özetini taşır, sonradan değiştirilen kayıt zinciri kırar. Yazma işlemine imza politikası bağlandığında imza defterinde ayrıca kullanıcı, sebep ve zaman durur. Kayıtların merkezî WORM depoya aktarımı ise henüz yok.
Verilerimizi başka bir sisteme (MES, ERP, tarihsel arşiv) aktarabilir miyiz?
Evet: REST API anahtarı ile okuma, OPC UA sunucusu ile değişken düğümü olarak sunma, UNS/MQTT ve Sparkplug B ile yayın. Son üçü varsayılan kapalıdır ve hiçbiri gerçek bir dış istemci veya broker karşısında saha doğrulaması görmedi — devreye alma sırasında sizin istemcinizle test edilir.
Uyum dosyasını isteyin
IEC 62443-4-2 uyum haritamızı ve açık boşluk listesini paylaşıyoruz. Şartnamenizdeki güvenlik maddelerini birlikte karşılaştıralım.